UDTR Global Radar

UDTR Global Rights of Nature Radar

Documentary registry of records detected across the scholarly, legal and institutional infrastructures monitored by UDTR.

A global documentary infrastructure designed to achieve the broadest verifiable and scientifically defensible coverage of the Rights of Nature.

← Back to Radar

Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830)

Identification

Public canonical key
radar:r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034
Authors
Waśko, Andrzej
Reported year
—
Reported language
Polish
Source type
UNKNOWN
First detected
2026-11-13T08:56:18.048960+00:00
Last metadata observation
2026-11-13T08:56:18.048960+00:00
Last HTTP verification
Not checked

Documentary abstract — original language

Tematem artykułu są związki poezji polskiej epoki oświecenia i wczesnego romantyzmu ze współczesną filozofią dziejów. Obok tematyki historii narodowej w poezji polskiej tego okresu daje się zauważyć także zainteresowanie historią powszechną ludzkości. Poeci polscy starają się określić pozycję Polski - dawnej i współczesnej - w historii powszechnej. Ukazują przebieg dziejów ludzkości oraz w różny sposób odpowiadają na pytanie, czym są dzieje i czy rządzą nimi jakieś stałe prawa. Franciszek Karpiński (1741-1825), wybitny reprezentant sentymentalizmu, opłakuje upadek złotej wolności szlacheckiej po I rozbiorze Polski (1772) oraz ukazuje historię, zgodnie z poglądami Jana Jakuba Rousseau, jako proces stopniowego upadku wolności w miarę oddalania się od pierwotnego stanu natury. Jakub Jasiński (1761-1794) uważa z kolei, że wolność jest prawem naturalnym człowieka, a historia spełni swój cel, gdy prawo to zostanie przywrócone dzięki zwycięstwu rewolucji francuskiej i polskiego powstania przeciwko zaborcom. Julian Ursyn Niemcewicz (1757-1841) twierdzi natomiast, że postęp nie jest możliwy, bo natura ludzka jest pełna wad, a historia ludzkości to „Boże igrzysko”. Adam Mickiewicz (1798-1855) i Juliusz Słowacki (1809-1849), najwybitniejsi poeci polskiego romantyzmu, przedstawiają dzieje powszechne jako postęp wolności. Młody Mickiewicz w roku 1822 utożsamia postęp z realizacją haseł rewolucji francuskiej, choć krytycznie ocenia jej przebieg. Natomiast Słowacki w okresie powstania listopadowego (1830) za ideał ustroju gwarantującego wolność jednostki i narodu uznaje brytyjską monarchię konstytucyjną. Analizowane w artykule wiersze dowodzą, że poeci polscy rozpatrują sprawę polską na tle historii powszechnej. Ich spektrum ideowe obejmuje staropolską tradycję republikańską i myśl Rousseau (Karpiński), hasła rewolucji francuskiej (Jasiński, Mickiewicz) oraz liberalizm brytyjski (Słowacki). Niemcewicz natomiast jest pesymistą i nie wierzy w postęp.

Identifiers

Documentary context

Documentary family
unknown
Source-reported types
UNKNOWN

Entity mentions are not evidence of legal recognition. Jurisdiction studied is separate from author affiliation country.

Sources

OpenAIRE

    Direct documentary source pending consolidation

    Cite this reference

    Waśko, Andrzej. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/

    JSON · CSL-JSON · BibTeX · RIS · CSV · JSON-LD ·

    APA, Chicago, ISO 690: bibliographic formats using available fields. OSCOLA / Bluebook: structured data only; full legal citation compliance is not claimed without verification of required elements.

    APA
    Waśko, Andrzej. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/
    Chicago
    Waśko, Andrzej. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/
    ISO 690
    Waśko, Andrzej. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/

    Warning: Undefined array key "last_link_verified" in /home/clients/e27d81e12f04d2bfd747aa264540ac56/sites/_UDTR_APP/legal_library_reference.php on line 31

    UDTR Global Rights of Nature Legal Library. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). Documentary record: https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/ · Last HTTP verification: not performed

    Report a correction

    Frozen-version metadata

    Research dossiers and documentary relations

    Source roles

    An authority link alone does not verify a legal claim. Abstracts and full texts remain subject to their source terms.

    Documentary status

    Relevance pending

    Library

    This identity is not yet included in the Legal Library.

    UDTR Global Rights of Nature Legal Library