Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830)
Identification
- Public canonical key
- radar:r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034
- Authors
- Waśko, Andrzej
- Reported year
- —
- Reported language
- Polish
- Source type
- UNKNOWN
- First detected
- 2026-11-13T08:56:18.048960+00:00
- Last metadata observation
- 2026-11-13T08:56:18.048960+00:00
- Last HTTP verification
- Not checked
Documentary abstract — original language
Tematem artykułu są związki poezji polskiej epoki oświecenia i wczesnego romantyzmu ze współczesną filozofią dziejów. Obok tematyki historii narodowej w poezji polskiej tego okresu daje się zauważyć także zainteresowanie historią powszechną ludzkości. Poeci polscy starają się określić pozycję Polski - dawnej i współczesnej - w historii powszechnej. Ukazują przebieg dziejów ludzkości oraz w różny sposób odpowiadają na pytanie, czym są dzieje i czy rządzą nimi jakieś stałe prawa. Franciszek Karpiński (1741-1825), wybitny reprezentant sentymentalizmu, opłakuje upadek złotej wolności szlacheckiej po I rozbiorze Polski (1772) oraz ukazuje historię, zgodnie z poglądami Jana Jakuba Rousseau, jako proces stopniowego upadku wolności w miarę oddalania się od pierwotnego stanu natury. Jakub Jasiński (1761-1794) uważa z kolei, że wolność jest prawem naturalnym człowieka, a historia spełni swój cel, gdy prawo to zostanie przywrócone dzięki zwycięstwu rewolucji francuskiej i polskiego powstania przeciwko zaborcom. Julian Ursyn Niemcewicz (1757-1841) twierdzi natomiast, że postęp nie jest możliwy, bo natura ludzka jest pełna wad, a historia ludzkości to „Boże igrzysko”. Adam Mickiewicz (1798-1855) i Juliusz Słowacki (1809-1849), najwybitniejsi poeci polskiego romantyzmu, przedstawiają dzieje powszechne jako postęp wolności. Młody Mickiewicz w roku 1822 utożsamia postęp z realizacją haseł rewolucji francuskiej, choć krytycznie ocenia jej przebieg. Natomiast Słowacki w okresie powstania listopadowego (1830) za ideał ustroju gwarantującego wolność jednostki i narodu uznaje brytyjską monarchię konstytucyjną. Analizowane w artykule wiersze dowodzą, że poeci polscy rozpatrują sprawę polską na tle historii powszechnej. Ich spektrum ideowe obejmuje staropolską tradycję republikańską i myśl Rousseau (Karpiński), hasła rewolucji francuskiej (Jasiński, Mickiewicz) oraz liberalizm brytyjski (Słowacki). Niemcewicz natomiast jest pesymistą i nie wierzy w postęp.
Identifiers
Documentary context
- Documentary family
- unknown
- Source-reported types
- UNKNOWN
Entity mentions are not evidence of legal recognition. Jurisdiction studied is separate from author affiliation country.
Sources
OpenAIRE
Direct documentary source pending consolidation
Cite this reference
Waśko, Andrzej. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/
JSON · CSL-JSON · BibTeX · RIS · CSV · JSON-LD ·
APA, Chicago, ISO 690: bibliographic formats using available fields. OSCOLA / Bluebook: structured data only; full legal citation compliance is not claimed without verification of required elements.
- APA
- Waśko, Andrzej. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/
- Chicago
- Waśko, Andrzej. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/
- ISO 690
- Waśko, Andrzej. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/
Warning: Undefined array key "last_link_verified" in /home/clients/e27d81e12f04d2bfd747aa264540ac56/sites/_UDTR_APP/legal_library_reference.php on line 31
UDTR Global Rights of Nature Legal Library. Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830). Documentary record: https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-25b3d2cb1fe92325a5931dd3a99f8034/ · Last HTTP verification: not performed
Research dossiers and documentary relations
Source roles
An authority link alone does not verify a legal claim. Abstracts and full texts remain subject to their source terms.
Documentary status
Relevance pending
Library
This identity is not yet included in the Legal Library.