Wolność w jedności? : Borys Wyszesławcew i rosyjska filozofia sobornosti
Identification
- Clé publique
- radar:r-ee323c68368acf71a3cb436c6483d29f
- Auteurs
- Augustyn, Leszek
- Année déclarée
- —
- Langue déclarée
- Polish
- Type source
- UNKNOWN
- Première détection
- 2026-11-13T15:32:53.834194+00:00
- Dernière observation des métadonnées
- 2026-11-13T15:32:53.834194+00:00
- Dernière vérification HTTP
- Non effectuée
Résumé documentaire — langue originale
Rozważania wokół rosyjskiej filozofii religijnej XX wieku nie mogą pomijać problematyki etyczno-społecznej, która – jak argumentuje się w niniejszej książce – łączy się, a może raczej kulminuje w swoistej dla tej tradycji "filozofii sobornosti". W przeważającej swej mierze ta przedkładana Czytelnikowi książka została poświęcona filozofii Borysa P. Wyszesławcewa (1877-1954), a zwłaszcza jego poglądom etycznym i społecznym. Osobne w niej miejsce zajmują jednak rozważania poświęcone filozofii Mikołaja A. Bierdiajewa (1874-1948) i Sergiusza A. Lewickiego (1908-1983). Ujmując zbiorczo można też powiedzieć, iż jej treść - nie pomijając problematyki religijnej - dotyczy filozoficznych (scil. etycznych) podstaw życia społecznego. W miarę rozwijania głównych wątków książki staje się bowiem coraz wyraźniejsze przekonanie, że problematyka rosyjskiej idei wspólnotowości (sobornost’) stanowi dla prezentowanych myślicieli dogodny punkt wyjścia do podjęcia problemu demokracji (co stara się oddać tytułowe sformułowanie "soborowa z ducha krytyka demokracji"). Z tej konfrontacji "soborowości" i "społeczeństwa" (w jego różnych wcieleniach) wyrastają stanowiska, które określiliśmy jako demokratyzm soborowy (Wyszesławcew), personalizm komunitarny (Bierdiajew) i solidaryzm rosyjski (Lewicki). Oczywiście w ich ramach zawiera się cała gama poszczególnych zagadnień filozoficznych, zarówno charakterystycznych dla danego stanowiska, jak i współobecne w pozostałych. Jest to mianowicie spojrzenie biorące pod uwagę różnice i wspólne wątki omawianych stanowisk. Należy zaznaczyć, że w samej książce akcent został położony bardziej na to, co łączy wszystkie trzy stanowiska niż na to, co je dzieli. Wspólną podstawę zdaje się bowiem stanowić pewien projekt etyczny, którego pierwotne i konstytutywne elementy odnajdujemy u Wyszesławcewa i Bierdiajewa, a później także u Lewickiego. Rozdział pierwszy książki daje zarys biograficzny i wpisuje filozofię tworzoną przez trzech głównych bohaterów książki w szerszy kontekst historii powszechnej i dziejów filozofii rosyjskiej. Rozdział drugi został poświęcony Wyszesławcewowskiej etyce sublimacji (etika preobrażennogo Erosa), traktowanej, z jednej strony, jako samodzielna propozycja z zakresu etyki filozoficznej i, z drugiej strony, jako prolegomena filozofii społecznej. Szczególny nacisk został położony na tzw. antynomii prawa (tematyka zaczerpnięta z przesłania Pawła z Tarsu, ogniskująca się na relacji prawo - łaska religijna), "erotyczności" filozofii, problemie wolności i tragizmu. Etyka sublimacji odwołująca się do sublimacji wolności jawi się jako odpowiedź na antynomiczność i tragiczność życia (ludzkiego, czyli etycznego i społecznego). Rozdział drugi odnosi się do filozofii Bierdiajewa, dotyka i rozwija zagadnienia dla niej podstawowe: takie jak poziomy świadomości moralnej (etyka prawa, etyka odkupienia i etyka twórczości), problem wolności oraz koncepcja osoby ludzkiej (personalizm). W oparciu o te przesłanki zostały również przedstawione poglądy filozofa dotyczące zagrożeń wolności, także tych wcielonych w doktrynę i praktykę marksizmu (przede wszystkim rosyjskiego). Rozważania te z kolei służą za podbudowę do rozwinięcia problematyki wspólnotowości (sobornost’), nie tylko właściwych filozofii Bierdiajewa, ale także umożliwiających umieszczenie ich w szerszym kontekście myśli rosyjskiej. Sumując: tematyka rozdziału ogniskuje się na Bierdiajewowskim projekcie personalizmu komunitarnego. Rozdział trzeci dotyczy Wyszesławcewowskiej filozofii społecznej. Przedstawione w nim rozważania przynajmniej częściowo wpisują się w etykę społeczną i tym samym umożliwiają argumentację na rzecz ciągłości rozwoju stanowiska rosyjskiego filozofa (od etyki sublimacji do filozofii społecznej). Kwestię zasadniczą, ustawiającą dalsze analizy, stanowi tutaj próba zrozumienia natury i funkcji władzy. W ramach zaś tego zagadnienia zostaje wskazana nowa postać antynomii: antynomia prawa i władzy. Niezwykle ważną dla bliższego zapoznania się ze stanowiskiem Wyszesławcewa część tego rozdziału stanowi opis i obszerne analizy tzw. kultury industrialnej, a zwłaszcza postawienie przez rosyjskiego myśliciela problemu tzw. "immanentnego zła industrializmu" (zatrata wolności i autonomii człowieka w społeczeństwie, i to na różnych jego poziomach: gospodarczym, politycznym, kulturalnym, wolności myśli etc.). Osobną częścią rozdziału jest prezentacja Wyszesławcewowskiej krytycznej i refutacyjnej interpretacji marksizmu i komunizmu. Wskazuje się w nim także na próbę wypracowania "trzeciej drogi", biegnącej "pomiędzy" a może raczej "ponad" socjalizmem i liberalizmem. Szczególne jednak miejsce zajmują w niniejszym rozdziale rozważania wprost poświęcone istocie, sensowi i praktyce życia-w-demokracji. Spotykamy się w nim z argumentacją na rzecz demokracji (można wręcz mówić o apologii demokracji), którą filozof prowadził z pozycji filozofii rosyjskiej, a jednocześnie wskazuje się na jej zachodnie odpowiedniki, np. deliberatywny sens demokracji. Podsumowując można powiedzieć, że Wyszesławcew proponuje, rozważa i rozwija własny projekt demokratyzmu soborowego. Rozdział czwarty przedstawia i rozwija podstawy filozofii Lewickiego. Zawiera prezentację tzw. światopoglądu organicznego (dwa rodzaje jedności: mechaniczna i organiczna; dwa rodzaje rozwoju: ewolucja i rozwój w sensie właściwym). Przedłużeniem tych rozważań jawi się problematyka wolności. W jej ramach zaś została przedstawiona walka o wolność, którą filozof prowadził z "ideologiami zniewolenia" (zwłaszcza marksizmem), a także wyrastająca z tych ustaleń dość ostra jego polemika z poglądami Bierdiajewa (zarzut idolatrii wolności). Problematyka rozdziału zmierza - zgodnie zresztą z zamysłem samego Lewickiego - w stronę filozofii solidaryzmu rosyjskiego, rozumianej jako wypracowywanie światopoglądu solidarystycznego w kontekście ideologii Związku Ludowo-Pracowniczego (Narodno-Trudowoj Sojuz). Lewicki jako filozof jawi się więc jako jeden z najwybitniejszych teoretyków solidaryzmu rosyjskiego. W podsumowaniu można więc powiedzieć, że zaproponowane w książce rozważania dotyczą zagadnienia etyczno-społecznego. Niemniej zmierzają do uchwycenia jego specyfiki poprzez podjęcie namysłu nad szeregiem zagadnień podstawowych dla filozofii, odwołują się bowiem do takich pojęć fundamentalnych jak: jedność, wielość, wolność, istota prawa, osoba ludzka, wspólnota (sobornost’), społeczeństwo. U podstaw zaś omawianych stanowisk wskazuje na wspólną im przesłankę implicite, którą zapewne da się sprowadzić do przesłania: "wolność w jedności doskonali się".
Identifiants
Repères documentaires
- Famille documentaire
- unknown
- Types déclarés par les sources
- UNKNOWN
Les mentions d’entités ne constituent pas une preuve de reconnaissance juridique. La juridiction étudiée est distincte du pays d’affiliation des auteurs.
Sources
OpenAIRE
Source documentaire directe en cours de consolidation
Citer cette référence
Augustyn, Leszek. Wolność w jedności? : Borys Wyszesławcew i rosyjska filozofia sobornosti. https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-ee323c68368acf71a3cb436c6483d29f/
JSON · CSL-JSON · BibTeX · RIS · CSV · JSON-LD ·
APA, Chicago, ISO 690 : formats bibliographiques fondés sur les champs disponibles. OSCOLA / Bluebook : données structurées uniquement ; aucune conformité juridique complète n’est revendiquée sans vérification des éléments nécessaires.
- APA
- Augustyn, Leszek. Wolność w jedności? : Borys Wyszesławcew i rosyjska filozofia sobornosti. https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-ee323c68368acf71a3cb436c6483d29f/
- Chicago
- Augustyn, Leszek. Wolność w jedności? : Borys Wyszesławcew i rosyjska filozofia sobornosti. https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-ee323c68368acf71a3cb436c6483d29f/
- ISO 690
- Augustyn, Leszek. Wolność w jedności? : Borys Wyszesławcew i rosyjska filozofia sobornosti. https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-ee323c68368acf71a3cb436c6483d29f/
Warning: Undefined array key "last_link_verified" in /home/clients/e27d81e12f04d2bfd747aa264540ac56/sites/_UDTR_APP/legal_library_reference.php on line 31
UDTR — Bibliothèque juridique mondiale des droits de la Nature. Wolność w jedności? : Borys Wyszesławcew i rosyjska filozofia sobornosti. Notice documentaire: https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-ee323c68368acf71a3cb436c6483d29f/ · Dernière vérification HTTP : non effectuée
Données de cette version figée
Dossiers et relations documentaires
Rôles des sources
Un lien vers une autorité ne prouve pas à lui seul une affirmation juridique. Les résumés et les textes intégraux restent soumis aux conditions de leur source.
Statut documentaire
Pertinence à examiner
Bibliothèque
Cette identité n’est pas encore intégrée à la Bibliothèque juridique.