De dwangsom in het algemeen belang? Pionieren met een klassiek rechtsmiddel in civiele algemeenbelangacties
Identification
- Clé publique
- radar:r-7ceda0f091c5419069ee58613653a625
- Auteurs
- L.I.A. Hanrath · N.C. Nilwik · R. Stolk
- Année déclarée
- 2025
- Langue déclarée
- nl
- Type source
- article
- Première détection
- 2026-11-13T09:00:53.219001+00:00
- Dernière observation des métadonnées
- 2026-11-13T09:00:53.219001+00:00
- Dernière vérification HTTP
- Non effectuée
Résumé documentaire — langue originale
De dwangsom van € 10 miljoen in de stikstofzaak Greenpeace/de Staat bracht vele pennen in beweging over het staatsrechtelijk spanningsveld waarin dergelijke algemeenbelangacties de civiele rechter plaatsen.Deze bijdrage concentreert zich op de ingewikkelde balanceeract die van de civiele rechter wordt gevraagd wanneer belangenorganisaties in algemeenbelangacties tegen de Staat dwangsommen vorderen.Enerzijds past het de rechter in beginsel niet om dwangsommen aan de Staat op te leggen, maar anderzijds is het in het belang van eiser, de samenleving én de rechterlijke macht om een dwangmiddel te kunnen inzetten om naleving van rechterlijke uitspraken te realiseren.Hoe moet daarin de balans worden gevonden? InleidingHet afgelopen decennium zijn civiele algemeenbelangacties tegen de overheid in rap tempo uitgegroeid tot een structureel onderdeel van het Nederlandse proceslandschap.Via dergelijke procedures kunnen belangenorganisaties in rechte opkomen voor collectieve of diffuse belangen die grote groepen burgers -of de samenleving als geheel -aangaan.Bekende voorbeelden zijn de klimaatzaak van Urgenda, 2 de procedure van Pax, the Rights Forum en Oxfam Novib over de export van wapens naar Israël 3 en de rechtszaak van Vluchtelingenwerk Nederland over de asielnoodopvang in Ter Apel. 4 In al deze voorbeelden stelde de rechter de belangenorganisaties in het gelijk: de Staat moet sneller de CO 2 -uitstoot reduceren; stoppen met de levering van F35-onderdelen aan Israël; en samen met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) de kwaliteit van de asielnoodopvang verbeteren.Maar wat als de Staat dat niet, of niet snel genoeg doet?Zoals het bekende adagium 'recht hebben is nog geen recht krijgen' onderstreept, resulteert juridisch succes op papier niet altijd in daadwerkelijke naleving of uitvoering.Ook in algemeenbelangacties biedt het behalen van een formele juridische overwinning geen garantie voor het daadwerkelijk behalen van de gevraagde verandering of doelen aan de zijde van de overheid.Sterker nog: recentelijk kondigde de Staat bij voorbaat aan dat zij in de Schiphol-zaak een eventueel rechterlijk bevel over strengere geluidsnormen niet zal uitvoeren.5 In traditionele civie-le geschillen tussen private partijen biedt de dwangsom uitkomst bij dergelijke niet-naleving: het introduceert een financiële prikkel die de gedaagde ertoe moet bewegen het rechterlijk bevel uit te voeren.Lange tijd werd aangenomen dat dit executiemiddel niet nodig is in algemeenbelangacties tegen de overheid.Rechters benadrukten steevast dat van de overheid mag worden verwacht dat zij rechterlijke uitspraken naleeft, waardoor een dwangsom niet nodig is.In recente jaren groeien echter de voorbeelden van een trage, terughoudende of zelfs weigerachtige overheid, waarmee die veronderstelling onder druk komt te staan.Het is dan ook geen verrassing dat belangenorganisaties de rechter steeds vaker verzoeken om een bevel te verzwaren met een dwangsom.Zo vorderden Vluchtelingenwerk Nederland en Pax, Oxfam Novib en The Rights Forum in de hierbovengenoemde algemeenbelangacties een dwangsom, en verzocht Stichting Sinti, Roma en Reizigers in haar dagvaarding de rechter een dwangsom op te leggen aan de gemeente Den Haag om meer woonwagenstandplaatsen te realiseren.6 Begin 2025 deed de rechtbank in de procedure van Greenpeace wat het sinds de invoering van artikel 3:305a BW niet eerder gedaan had: het legde de Staat in een algemeenbelangactie een dwangsom op (hierna: de stikstofzaak).7 De rechtbank oordeelde dat de Staat onrechtmatig handelt door de verslechtering van stikstofgevoelige natuur niet te stoppen en legde daarbij ook een dwangsom op van € 10 miljoen als de Wetenschap
Identifiants
- OPENALEX
- https://openalex.org/W7112486574
Repères documentaires
- Famille documentaire
- article
- Types déclarés par les sources
- article
Les mentions d’entités ne constituent pas une preuve de reconnaissance juridique. La juridiction étudiée est distincte du pays d’affiliation des auteurs.
Sources
OpenAlex · Document 1
Citer cette référence
L.I.A. Hanrath; N.C. Nilwik; R. Stolk. De dwangsom in het algemeen belang? Pionieren met een klassiek rechtsmiddel in civiele algemeenbelangacties. 2025. https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-7ceda0f091c5419069ee58613653a625/
JSON · CSL-JSON · BibTeX · RIS · CSV · JSON-LD ·
APA, Chicago, ISO 690 : formats bibliographiques fondés sur les champs disponibles. OSCOLA / Bluebook : données structurées uniquement ; aucune conformité juridique complète n’est revendiquée sans vérification des éléments nécessaires.
- APA
- L.I.A. Hanrath; N.C. Nilwik; R. Stolk. (2025). De dwangsom in het algemeen belang? Pionieren met een klassiek rechtsmiddel in civiele algemeenbelangacties. https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-7ceda0f091c5419069ee58613653a625/
- Chicago
- L.I.A. Hanrath; N.C. Nilwik; R. Stolk. De dwangsom in het algemeen belang? Pionieren met een klassiek rechtsmiddel in civiele algemeenbelangacties. 2025. https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-7ceda0f091c5419069ee58613653a625/
- ISO 690
- L.I.A. Hanrath; N.C. Nilwik; R. Stolk. De dwangsom in het algemeen belang? Pionieren met een klassiek rechtsmiddel in civiele algemeenbelangacties. 2025. https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-7ceda0f091c5419069ee58613653a625/
Warning: Undefined array key "last_link_verified" in /home/clients/e27d81e12f04d2bfd747aa264540ac56/sites/_UDTR_APP/legal_library_reference.php on line 31
UDTR — Bibliothèque juridique mondiale des droits de la Nature. De dwangsom in het algemeen belang? Pionieren met een klassiek rechtsmiddel in civiele algemeenbelangacties. Notice documentaire: https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-7ceda0f091c5419069ee58613653a625/ · Dernière vérification HTTP : non effectuée
Données de cette version figée
Dossiers et relations documentaires
Rôles des sources
Source bibliographique / publication d’origine · https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/4261997
Un lien vers une autorité ne prouve pas à lui seul une affirmation juridique. Les résumés et les textes intégraux restent soumis aux conditions de leur source.
Statut documentaire
Pertinence à examiner
Bibliothèque
Cette identité n’est pas encore intégrée à la Bibliothèque juridique.