UDTR Global Radar

UDTR Global Rights of Nature Radar

Documentary registry of records detected across the scholarly, legal and institutional infrastructures monitored by UDTR.

A global documentary infrastructure designed to achieve the broadest verifiable and scientifically defensible coverage of the Rights of Nature.

← Back to Radar

Lasy Vincenzowe

Identification

Public canonical key
radar:r-d08b28c07ec0662a9ebe67e2b84f96ed
Authors
Włodzimierz Próchnicki
Reported year
2026
Reported language
pl
Source type
article
First detected
2026-11-13T09:03:31.023851+00:00
Last metadata observation
2026-11-13T09:03:31.023851+00:00
Last HTTP verification
Not checked

Institutions reported by the source

Jagiellonian University

Reported affiliation countries

PL

Documentary abstract — original language

Artykuł stanowi próbę ekokrytycznego odczytania prozy Stanisława Vincenza w ujęciu nowej humanistyki, ukazując figurę lasu – „piątego żywiołu” – jako elementu organizującego zarówno wymiar materialny, jak i kulturowy pisarstwa Vincenza, połączenie i przeciwstawienie świata natury ze sferą człowieka. Las można postrzegać w perspektywie estetycznej, a także – w połączeniu ze świadomą odpowiedzialnością – w powiązaniu z etyczną funkcją ludzi wobec przyrody. Vincenzowską wizję przyrody uznać należy za trafną antycypację współczesnej, globalnej degradacji środowiska przyrodniczego, wywołanej ludzką działalnością. W artykule przedmiotem analizy są wybrane partie cyklu Na wysokiej połoninie (ze szczególnym uwzględnieniem tomu Zwada) i notatki z tomu Outopos. Badaniu poddany został sens „pisma światowego”, animizacja lasów, a także aspekty materialne – przede wszystkim tradycyjnego budownictwa drewnianego – oraz odniesienia kulturowe do sztuki i literatury (Ruisdael, Stifter) jako mediatyzacji stosunku człowieka i przyrody. Z tej perspektywy Zwada jawi się jako domknięty apokaliptycznym komentarzem ekologiczny moralitet, w którym pionierska próba butynu – mającego ratować ludność przed klęską głodu – niszczy równowagę ekosystemu, powodując katastrofę. Jednocześnie tekst Vincenza odsłania ambiwalencję postępu technicznego i ekonomicznego, którego historyczno‑społeczna konieczność zderza się z materialnymi i etycznymi kosztami ekologicznymi. Tragiczny los rębaczy należy czytać w kategoriach ceny wolicjonalnego działania, a nie kary czy zemsty ślepej natury. Proza Vincenza waloryzuje las jako niegdyś trwałą przestrzeń życia, pamięci i wspólnoty. Huculszczyzna staje się tu utraconą Atlantydą, idea „pisma światowego” porządkuje relację poznawczą z naturą – animistyczne i ajtiologiczne królestwo roślin, światy drzew i lasów, stają się tekstowymi znakami „księgi przyrody”, prowadzącymi poza sferę widzialną. Wpisane w tekst odniesienia do sztuki i literatury (Ruisdael, Stifter) zarysowują poetykę zapowiadającą to, co na przełomie XX i XXI wieku złożyło się na powszechne doświadczenie antropocenu.

Identifiers

OPENALEX
https://openalex.org/W7160930994
DOI
10.4467/23531991kk.25.039.23324

Documentary context

Documentary family
article
Source-reported types
article
Publishers
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Entity mentions are not evidence of legal recognition. Jurisdiction studied is separate from author affiliation country.

Sources

OpenAlex · Record 1

Cite this reference

Włodzimierz Próchnicki. Lasy Vincenzowe. 2026. https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324

JSON · CSL-JSON · BibTeX · RIS · CSV · JSON-LD ·

APA, Chicago, ISO 690: bibliographic formats using available fields. OSCOLA / Bluebook: structured data only; full legal citation compliance is not claimed without verification of required elements.

APA
Włodzimierz Próchnicki. (2026). Lasy Vincenzowe. https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324
Chicago
Włodzimierz Próchnicki. Lasy Vincenzowe. 2026. https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324
ISO 690
Włodzimierz Próchnicki. Lasy Vincenzowe. 2026. https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324

Warning: Undefined array key "last_link_verified" in /home/clients/e27d81e12f04d2bfd747aa264540ac56/sites/_UDTR_APP/legal_library_reference.php on line 31

UDTR Global Rights of Nature Legal Library. Lasy Vincenzowe. Documentary record: https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-d08b28c07ec0662a9ebe67e2b84f96ed/ · Last HTTP verification: not performed

Report a correction

Frozen-version metadata

Research dossiers and documentary relations

Source roles

Bibliographic / original publication source · https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324

An authority link alone does not verify a legal claim. Abstracts and full texts remain subject to their source terms.

Documentary status

Relevance pending

Library

This identity is not yet included in the Legal Library.

UDTR Global Rights of Nature Legal Library