Lasy Vincenzowe
Identification
- Public canonical key
- radar:r-d08b28c07ec0662a9ebe67e2b84f96ed
- Authors
- Włodzimierz Próchnicki
- Reported year
- 2026
- Reported language
- pl
- Source type
- article
- First detected
- 2026-11-13T09:03:31.023851+00:00
- Last metadata observation
- 2026-11-13T09:03:31.023851+00:00
- Last HTTP verification
- Not checked
Institutions reported by the source
Jagiellonian University
Reported affiliation countries
PL
Documentary abstract — original language
Artykuł stanowi próbę ekokrytycznego odczytania prozy Stanisława Vincenza w ujęciu nowej humanistyki, ukazując figurę lasu – „piątego żywiołu” – jako elementu organizującego zarówno wymiar materialny, jak i kulturowy pisarstwa Vincenza, połączenie i przeciwstawienie świata natury ze sferą człowieka. Las można postrzegać w perspektywie estetycznej, a także – w połączeniu ze świadomą odpowiedzialnością – w powiązaniu z etyczną funkcją ludzi wobec przyrody. Vincenzowską wizję przyrody uznać należy za trafną antycypację współczesnej, globalnej degradacji środowiska przyrodniczego, wywołanej ludzką działalnością. W artykule przedmiotem analizy są wybrane partie cyklu Na wysokiej połoninie (ze szczególnym uwzględnieniem tomu Zwada) i notatki z tomu Outopos. Badaniu poddany został sens „pisma światowego”, animizacja lasów, a także aspekty materialne – przede wszystkim tradycyjnego budownictwa drewnianego – oraz odniesienia kulturowe do sztuki i literatury (Ruisdael, Stifter) jako mediatyzacji stosunku człowieka i przyrody. Z tej perspektywy Zwada jawi się jako domknięty apokaliptycznym komentarzem ekologiczny moralitet, w którym pionierska próba butynu – mającego ratować ludność przed klęską głodu – niszczy równowagę ekosystemu, powodując katastrofę. Jednocześnie tekst Vincenza odsłania ambiwalencję postępu technicznego i ekonomicznego, którego historyczno‑społeczna konieczność zderza się z materialnymi i etycznymi kosztami ekologicznymi. Tragiczny los rębaczy należy czytać w kategoriach ceny wolicjonalnego działania, a nie kary czy zemsty ślepej natury. Proza Vincenza waloryzuje las jako niegdyś trwałą przestrzeń życia, pamięci i wspólnoty. Huculszczyzna staje się tu utraconą Atlantydą, idea „pisma światowego” porządkuje relację poznawczą z naturą – animistyczne i ajtiologiczne królestwo roślin, światy drzew i lasów, stają się tekstowymi znakami „księgi przyrody”, prowadzącymi poza sferę widzialną. Wpisane w tekst odniesienia do sztuki i literatury (Ruisdael, Stifter) zarysowują poetykę zapowiadającą to, co na przełomie XX i XXI wieku złożyło się na powszechne doświadczenie antropocenu.
Identifiers
- OPENALEX
- https://openalex.org/W7160930994
- DOI
- 10.4467/23531991kk.25.039.23324
Documentary context
- Documentary family
- article
- Source-reported types
- article
- Publishers
- Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
Entity mentions are not evidence of legal recognition. Jurisdiction studied is separate from author affiliation country.
Sources
OpenAlex · Record 1
Cite this reference
Włodzimierz Próchnicki. Lasy Vincenzowe. 2026. https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324
JSON · CSL-JSON · BibTeX · RIS · CSV · JSON-LD ·
APA, Chicago, ISO 690: bibliographic formats using available fields. OSCOLA / Bluebook: structured data only; full legal citation compliance is not claimed without verification of required elements.
- APA
- Włodzimierz Próchnicki. (2026). Lasy Vincenzowe. https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324
- Chicago
- Włodzimierz Próchnicki. Lasy Vincenzowe. 2026. https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324
- ISO 690
- Włodzimierz Próchnicki. Lasy Vincenzowe. 2026. https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324
Warning: Undefined array key "last_link_verified" in /home/clients/e27d81e12f04d2bfd747aa264540ac56/sites/_UDTR_APP/legal_library_reference.php on line 31
UDTR Global Rights of Nature Legal Library. Lasy Vincenzowe. Documentary record: https://www.declarationuniverselledesdroitsdelarbre.org/global-rights-of-nature-radar/reference/r-d08b28c07ec0662a9ebe67e2b84f96ed/ · Last HTTP verification: not performed
Research dossiers and documentary relations
Source roles
Bibliographic / original publication source · https://doi.org/10.4467/23531991kk.25.039.23324
An authority link alone does not verify a legal claim. Abstracts and full texts remain subject to their source terms.
Documentary status
Relevance pending
Library
This identity is not yet included in the Legal Library.